2 سال پیش
اشتراک گذاری
تاریخچه طراحی لباس در ایران

تاریخچه طراحی لباس در ایران

ایرانیان از بیش از ۱۰ هزار سال پیش دارای تمدن بوده‌اند. از این رو، ریشه‌ی بسیاری از دستاوردهای بشر را در این تمدن می‌توان یافت. برای مثال، نخستین ابزار ریسندگی و بافندگی در غار کمربند، نزدیک بهشهر، یافت شده است که به ۷ هزار سال پیش از میلاد مسیح بازمی‌گردد. به علاوه، در قدیمی‌ترین بخش‌های شهر باستانی شوش، که در خوزستان قرار دارد، سوزن‌های سوراخ‌دار پیدا شده است. این دستاوردهای و نوآوری‌های دیگری که در دوران‌ های بعدی رخ داد، صنعت پارچه و پوشاک ایران را پیشتاز و سرآمد جهانیان کرد. جالب است بدانید اسکندر مقدونی، با آن‌که به ایران حمله و آن را اشغال کرده بود، لباس ایرانی می‌پوشید. در این جا به برخی از نوآوری‌های ایرانیان در زمینه‌ی پوشاک و پارچه اشاره می‌شود.

کت و شلوار

ایرانیان نخستین مردمانی بودند که کت آستین‌دار و شلوار می‌پوشیدند. مردمان تمدن‌های دیگر، بابلی‌ها، آشوری‌ها، یونانی‌ها و رومی‌ها، شلوار نمی‌پوشیدند و حتی یونانی‌ها ایرانیان را به خاطر شلوارهای رنگی‌شان مسخره می‌کردند. ایرانیان حتی نوعی شلوار ویژه‌ی سوارکاری نیز داشتند که تنگ و چسبان بود و اغلب از چرم ساخته می‌شد. شلوار در اصل شروال خوانده می‌شد. عرب‌ها آن را سروال نامیدند و جمع آن را سراویل می‌گویند. در ترکی و کردی نیز شروال گفته می شود. مجارها آن را شلواری می نامند و در لاتین به آن سارابارا می گویند. در زبان انگلیسی هم به آن پاجاما گفته میشود که از واژه ی پای جامه ساخته شده که از واژه های فارسی کهن است.

پوشش زنان

ایرانیان از دیرباز به پاکدامنی اهمیت می‌دادند و زنان ایرانی پوشیده با چادر یا پوشش‌های دیگری که بخش‌هایی از موها را می‌پوشاند و تنه را در بر می‌گرفت، در میان مردان ظاهر می‌شدند. در یک مهر سنگی استوانه‌ای که از دوره‌ی هخامنشی برجای مانده و اکنون در موزه‌ی لوور فرانسه نگهداری می‌شود، شاهزاده‌ی ایرانی و ندیمه‌هایش دیده می شود که شاهزاده چادر و ندیمه‌ها سرپوش دارند. در طرحی که روی سنگی در ارگیلی ترکیه نقش بسته است، زن ایرانی باپوشش چادر و سوار بر اسب دیده می‌شود.حتی سرپوش‌های پارچه‌ای دوره‌ی هخامنشی از زیر برف‌های منطقه‌ی پازریک روسیه پیدا شده است. (یادآوری می‌شود، سرزمین‌هایی که نام بردیم، بخشی از امپراطوری پهناور پارس‌ها بودند.

گلدوزی

نقش زدن بر پارچه و لباس از دیرباز در ایران مرسوم بود. در تابوت سنگی اسکندر که در موزه‌ی استامبول نگهداری می‌شود، ایرانیان شلوارهایی با پارچه‌های زیبا پوشیده‌اند که طرح دار و گاهی نقش‌هایی از گل‌ها دارند. گل‌دوزی در دوره‌ی صفویه به شکوفایی رسید به نحوی که هنرمندان روم شرقی (امپراتوری بیزانس) طرح‌های ایرانی را بر لباس‌های فاخر نقش می‌زدند. حتی ریشه‌ی عنصرهای اصلی گلدوزی امروزی نیز به ایران بازمی‌گردد که از راه کشورهای ساحل دریای مدیترانه به ایتالیا و اسپانیا رفته و بعدها در سرزمین‌های دیگر مورد توجه قرار گرفته است.

ابریشم ایرانی

بافتن پارچه از ایران آغاز شده و تا دروه‌ی صفوی از مهم‌ترین فرآورده‌های صادراتی ایرانیان بوده است. با آن که بافت ابریشم به چینی‌ها بازمی‌گردد، ابریشم ایرانی در دوره‌ی ساسانیان به چنان کیفیت و ظرافتی رسیده بود که چینی‌ها نیز از ایران پارچه‌ی ابریشمی وارد می‌کردند. برخی از پارچه‌های ایرانی که ویژه‌ی اسقف‌ها تهیه شده، هنوز در گنجینه‌های کلیساهای اروپا نگهداری می‌شود.

ردپای شکوه صنعت پارچه‌بافی را در واژه‌های ایرانی که به زبان‌های مختلف راه‌یافته است، می‌توان پیدا کرد. در زبان عربی: دیباج (از واژه‌ی دیباگ به مفهوم زری ابریشمی) و استبرق (از واژه‌ی ستبرگ به مفهوم نوعی پارچه‌ی ابریشمی)در زبان انگلیسی: Tafta (از واژه‌ی تافته به مفهوم نوعی پارچه‌ی ابریشمی) Chintz (از واژه‌ی چیت به مفهوم نوعی پارچه)در زبان روسی: Izarbaf (از واژه‌ی هزارباف به مفهوم پارچه‌ی زری گلابتون) و Partcha (از واژه‌ی پارچه)لباس ورزش ایرانیان نخستین مردمانی هستند که از لباس ورزشی استفاده می‌کردند. چوگان ورزش باستانی و مورد علاقه‌ی ایرانیان بود. چوگان بازان نوعی پیراهن نیم‌آستین و شلوار تنگی می‌پوشیدند تا هنگاه بازی راحت‌تر باشند. جنس پیراهن چوگان بازی را نیز نوعی انتخاب کرده بودند تا کم‌تر عرق کنند. انگلیسی‌ها در سال‌های استعمار هندوستان در آن سرزمین با چوگان و لباس نیم آستین آشنا شدند و آن را به خود به اروپا بردند که بعدها به آمریکا نیز راه یافت و به تی‌شرت‌های امروزی منجر شد.

لباس شوالیه ها

در دوره‌ی اشکانیان و ساسانیان مردان جنگی خود و اسبانشان را زره پوش می‌کردند. در تاق بستان، در کرمانشاه، سربازی زره‌پوش سوار بر اسب زره‌پوش بر پهنه‌ی سنگ کنده‌کاری شده است که با دیدن آن به یاد شوالیه‌های اروپایی می‌افتیم. در واقع، شوالیه‌های اشکانی سرمشق شوالیه‌های اروپایی قرار گرفتند.

دستکش:

گزنفون، تاریخ‌نگار یونانی با ایرانیانی روبه‌رو شده بود که دستهایشان را در پوست ‌های ضخیم و قاب‌هایی نگه می‌داشتند. نمونه‌هایی از دستکش‌های زینتی در موزه‌ی ایران باستان نگهداری می‌شود.

انوع کلاه:

ایرانیان از دیرباز کلاه‌های گوناگونی می‌پوشیدند که نشان‌دهنده‌ی موقعیت اجتماعی آنان بود. کلاه پاپ‌ها و حتی تاج برخی از پادشاهان قدیم اروپا، برگرفته از کلاه و تاج‌ پادشاهان ایران است.

چکمه:

پوشیدن چکمه‌های چرمی از زمان هخامنشیان مرسوم بود و حتی ژوستی‌نین، امپراتور روم شرقی، چکمه‌های ایرانی می‌پوشید.

شال:

هنوز هم در زبان انگلیسی به همین نام خوانده می‌شود (shawl) و نوع مردانه و زنانه‌ی آن هر دو نوآوری ایرانی هستند.

طراحی لباس چیست ؟

طراح لباس: به هنرمندانی در عرصه پوشاک که با طرح‌های ابداعی‌شان تاثیر به‌سزایی در صنعت مد در یک دوره خاص زمانی بگذارند، «طراح لباس» گفته می‌شود. طراحی لباس: حوزه ای است که در چند دهه اخیر پیشرفت زیادی داشته است. در دوره های پیشین افراد به ایجاد نوآوری در لباس های خود اهمیتی نمی دادند. حتی علاقه مندان به این کار هم تصور نمی کردند که می توان آن را به صورت حرفه ای انجام داد. از این رو قدمت حوزه های طراحی داخلی و طراحی لباس به عنوان حرفه های رسمی چندان طولانی نیست.

تاریخچه رسمی طراحی لباس به ابتدای قرن نوزدهم زمانی که طراحان به طراحی لباس برای مجالس اشرافی می پرداختند بر می گردد. در آغاز تنها ثروتمندان از عهده هزینه این طراحان بر می آمدند. چارلز فردریک ورس، اولین مزون لباس را در پاریس برگزار کرد و مردم را تحت تاثیر طرح های خود قرار داد. از آن پس مزون لباس او مزون ورس نامیده می شد. پائول پوارت، طراح دیگری بود که باعث به وجود آمدن تغییراتی در شیوه های طراحی لباس در پاریس شد. او شیوه های کلاسیک را با شیوه های جدید در هم آمیخت و لباس هایی با طرح های جدید عرضه کرد. از این رو در اوایل قرن نوزدهم، پاریس به مرکز طراحی لباس تبدیل شد و کشورهای دیگری چون بریتانیا به طراحان پاریسی وابسته بودند. درطول قرن بیستم طراحان آمریکایی به کار طراحی لباس روی آوردند. کلوین کلین و رالف لارن از این جمله اند. طراحان آمریکایی عمدتا به طراحی لباس برای نسل جوان می پرداختند. این طراحان به طراحی لباس های ورزشی نیز روی آوردند. در حال حاضر طراحی لباس به دو روش انجام می شود. روش اول روش هات کوتر (Haute Couture) نام دارد. در این روش طراحی لباس بنابر تقاصای شخص مشتری و اتفاق نظر در مورد الگوی لباس انجام می شود. از طرف دیگر در روش دوم از لباس های از پیش تهیه شده ای که برای عموم مردم تولید می شوند، استفاده می شود. در این حالت شخص از میان طرح های مختلف لباسی را که با شخصیت خود متناسب می یابد، انتخاب می کند. قیمت لباس هایی که به هریک از این دو روش تهیه می شوند، متناسب با خریداران این برند ها متغیر است. تا سال ۱۹۵۰ طراحی لباس به روش هات کوتر (Haute Couture) انجام می شد. در آن زمان طراحان لباس برای هر شخص به طور اختصاصی به طراحی لباس می پرداختند. پارچه هایی که برای این منظور به کار گرفته می شد، گران قیمت تر از پارچه های معمول بودند و با دقت فراوان دوخته می شدند.

در حال حاضر همه رسانه ها علاقه مندند که این روش همچنان ادامه یابد. لباس های از پیش تهیه شده برای عموم مردم تولید می شوند، با این وجود به تعداد کمتری تولید می شوند وعمدتا در هفته های مد به بازار عرضه می شوند. ایالت ها و شهرهای مختلف قاره های مختلف، قطب های طراحی لباس هستند و مدهای امروزی از همین شهر ها و ایالت ها پدیدار می شوند. به عنوان مثال، در آمریکا، شهر نیویورک قطب طراحی لباس است. از دیگر مناطقی در آمریکا که طراحان لباس مشهوری دارد می توان شهرهای لس آنجلس، سانفرانسیسکو و میامی را نام برد. لندن، قطب طراحی لباس در بریتانیا است. اگرچه صنعت طراحی لباس لندن سرعت بالایی نداشته است، اما در حال حاضر با ترکیب طرح های سنتی و روش های جدید به ایده های غیرمتداول و نو روی آورده است. طراحی لباس در فرانسه بیشترین قدمت را دارد. آنها با افزودن تزئینات جذاب به لباس ها به ارزش آن ها می افزایند. مراکز طراحی لباس در ایتالیا عبارتند از میلان و فلورانس. اگر به دنبال لباس هایی با پارچه های گرانبها هستید بهترین انتخاب برای شما شهر توکیو در ژاپن است. در حال حاضر طراحان لباس در طرح های خود از مواد اولیه متنوعی استفاده می کنند. لباس های زنانه و مردانه بسیار متنوعی از انواع پارچه ها موجود است. در این طرح ها قیطان دوزی، رشته دوزی و منجوق دوزی نیز یافت می شود. به طور کلی در حال حاضرهر طرحی به هر میزانی و از هر جنس پارچه ای را در بازار می توان یافت. این امرنشان می دهد که چگونه با رواج طراحی لباس در میان عموم مردم، دسترسی همگان به آن آسان شده است.

اصول استفاده از رنگ ها در طراحی لباس

چشم نوازتر شوید:

انتخاب رنگ های مناسب برای لباس چیزی فراتر از سلیقه شخصی است. ممکن است متخصص طراحی لباس، ترکیب نارنجی و فیروزه ای را برای لباس بپسندد ولی پسند دیگران احتمالا چیزی دیگر است. چون متخصص طراحی لباس با آشنایی از رنگ ها، رنگ هایی را کنار هم می چیند که با هم هماهنگ باشند. هماهنگی در رنگ لباس هایی که انتخاب می کنید مانند هماهنگی در نت های موسیقی است. همان طور که هماهنگی در نت های موسیقی می تواند آهنگی گوش نواز بیافریند، هماهنگی در رنگ بندی لباس می تواند شما را چشم نوازتر نشان دهد.

از دایره رنگ کمک بگیرید:

دایره رنگ، دایره مشهوری است که رنگ ها در آن با اصول ویژه ای چیده شده اند. اگر شما اصول استفاده از این دایره رنگ را در طراحی لباس یاد بگیرید می توانید لباس هایتان را با استفاده از الگوهایی که این دایره رنگ در اختیارتان قرار می دهد، ست کنید و جذاب تر به نظر بیایید. رنگ های مشابه: در جهت عقربه های ساعت رنگ های مشابه در کنار هم قرار می گیرند. برای مثال، قرمز و نارنجی و یا زرد و سبز روشن و یا سبز سیر و یشمی، شما می توانید این ترکیبات را برای لباس هایتان انتخاب کنید و بسیار برازنده تر به نظر بیایید.

رنگ های متضاد:

میان هر رنگ و رنگ متضاد آن سه رنگ فاصله است. برای مثال، قرمز و سبز سیر یا نارنجی و یشمی، یا سبز روشن و بنفش. رنگ های متضاد شما را پررنگ تر به نظر می رسانند و قدرت رنگ های لباس هایتان را بیشتر نشان می دهد. می توانید رنگ روسری و مانتو و یا بلوز و دامن تان را متضاد انتخاب کنید. رنگ های مکمل: چنین رنگ هایی در دایره رنگ درست در مقابل هم قرار می گیرند مانند قرمز و سبز، نارنجی و آبی و یا زرد و بنفش روشن یا سبز روشن و بنفش سیر.

رنگ های گرم و سرد روشن یا تیره: بسیار عالی است که شما از ترکیب رنگ ها در طراحی لباس تان استفاده کنید. انتخاب رنگ های گرم و یا سرد، زنده یا کدر و مرده و یا روشن و یا تیره می تواند چهره شما را در لباس تان بسیار متفاوت جلوه دهد، رنگ های گرم و سرد : قرمز، نارنجی، زرد، صورتی، قهوه ای را رنگ های گرم می دانند. این رنگ ها در لباس توجه برانگیزند. رنگ گرم خودنما است و احساسات را برمی انگیزد. ترکیب رنگ های گرم در کنار هم در سر تا پای شما، شما را جسور و غنی و زنده جلوه می دهد. پوشیدن این رنگ ها را به دختر خانم های جوان در مهمانی های دخترانه پیشنهاد می کنیم. برعکس طیف سبز تا بنفش که شامل آبی و سایه خاکستری است، رنگ های سردند. مجموعه ای از رنگ های سرد احساس منفی را منتقل می کند ولی همیشه هم این طور نیست. مجموعه ای از رنگ های سبز و آبی گاه احساس پاکیزگی را تداعی می کند.

رنگ های زنده و مرده : اگر شما گروهی از رنگ های زنده را چه گرم و چه سرد در کنار هم به کار ببرید، مانند این است که عده ای آدم جدی در محفلی همه با هم و درباره مطلب واحدی جر و بحث می کنند. کاربرد این رنگ ها در لباس بچه ها سلامت و شادابی آنها را نشان می دهد. رنگ های مرده را حتما در کنار یک رنگ زنده به کار ببرید تا تاثیر مطمئن تری بگذارند. رنگ های روشن و رنگ های تیره: رنگ های ملایم در طراحی لباس خانم ها، شخصیت ملایم تری را نشان می دهند. برعکس رنگ های روشن، رنگ های تیره مانند قرمز تیره، ارغوانی تیره، سبز تیره، آبی تیره، احساسی از بزرگی و قدرت را منتقل می کند که مناسب پوشاک مردانه و لباس های رسمی است.

استفاده از رنگ ها در طراحی لباس خیلی ها چون رنگ ویژه ای را دوست دارند بیشتر لباس ها یشان را در آن مایه انتخاب می کنند ولی بد نیست اثر هر یک از رنگ ها را بشناسید، شاید نظرتان این بار که به خرید رفتید درباره رنگ لباس هایی که می خرید تغییر کرد.

قرمز: قرمز رنگ پر شور و نشاطی است. رنگ قلب و زبانه های آتش. قرمز نگاه را به طرف خود می کشاند. استفاده از رنگ قرمز برای پیراهن و رنگ سفید برای دامن شما را با نشاط تر و زنده تر جلوه می دهد. قرمز رنگ جوانی است و نوجوانان و جوانان می توانند لباس ها و حتی کفش و کیف خود را در این مایه برگزینند. ز

زرد: زرد رنگ اخطار است ولی نشانه توجه و شادمانی نیز هست. رنگ آفتاب و گل نرگس. فراموش نکنید اگر لباس هایی به رنگ زرد و خیلی درخشنده انتخاب می کنید، موجب خستگی چشم می شود. رنگ های لیمویی بهتر از رنگ زرد برای لباس جلوه دارند. اگر شما روسری زرد را انتخاب کرده اید، می توانید آن را با مانتویی مشکی ست کنید تا زیباتر شود.

سبز: سبز رنگ آرامش و درختان است. سبز بهار و طراوت را در ذهن تداعی می کند. شما می توانید گردنبندهای سبز را با کیف و یا کفش در این مایه ست کنید و بدرخشید. آبی: آبی رنگ آسمان و دریاست. لباس های آبی هم مانند لباس های سبز آرامش را القاء می کنند. اگر شما یک پیراهن یا روسری آبی روشن بپوشید، جوان و پرانرژی به نظر می آیید، به همین دلیل است که از این رنگ در طراحی لباس های ورزشی زیاد استفاده می شود. آبی سیر نشانه وقار است بنابراین گوشواره ها و گردنبندهایی از این رنگ شما را سنگین تر جلوه می دهد. آبی نشانه نظافت و پاکیزگی نیز هست، به همین دلیل است که بسیاری از دندانپزشکان و کادر بهداشتی از این رنگ در لباس هایشان استفاده می کنند.

بنفش: بنفش رنگ دلفریبی است که از دیرباز رنگ ملکه ها بوده است. بنفش ملایم در لباس های مهمانی و یا به عنوان روسری شما را رازگونه و جذاب نشان خواهد داد.

قهوه ای: قهوه ای رنگ رسمی به شما می رود، به ویژه اگر اشیا و لباس های چرمی را در رنگ اصلی خود که قهوه ای است برگزینید، بسیار شیک و رسمی به نظر خواهید رسید. رنگ قهوه ای برای محل کار و مکان های رسمی عالی است.

سفید: سفید سمبل پاکی و بی گناهی و صلح است. قدرت سفید را به عنوان یک رنگ کمکی دست کم نگیرید. آقایان اگر یک شلوار سفید و خانم ها اگر یک مانتو سفید در کمد لباس شان داشته باشند می توانند به راحتی آن را با هر پیراهن و روسری ست کنند.

سیاه: سیاه رنگ شب و عزاست. ظاهر وزین رنگ سیاه آن را محبوب هنرپیشه ها و سیاستمداران ساخته است. اگر میل دارید که در یک مهمانی رسمی تر و به نظر بیایید، لباس هایی بپوشید که از رنگ سیاه در آن استفاده شده است. رنگ سیاه شما را لاغر تر نشان می دهد.


اشتراک گذاری